ผ้าลายหางกระรอก

1 ใน 7 ลายผ้าไหมอัตลักษณ์ของสุรินทร์

“หางกระรอก” คือชื่อเรียกผ้าที่มีกรรมวิธีการทอแบบลายขัดธรรมดา 2 ตะกอ เป็นการทอผ้าแบบโบราณที่ทำให้มีลวดลายเรียบง่าย ผิวสัมผัสมันวาวระยิบระยับคล้ายกับเส้นขนของหางกระรอก

ซึ่งความสวยงามเรียบง่ายนั้นมาจากสีของด้ายเส้นยืนที่ต่างจากด้ายเส้นพุ่ง ทำให้เกิดลวดลายสลับกันอย่างเด่นชัด

ลายหางกระรอก จะใช้ไหมเส้นเล็ก หรือฝ้าย 2 เส้น 2 สี มาตีเป็นเกลียวควบกันให้เป็นเส้นเดียว เรียกว่า เส้นลูกลาย ไหมลูกลาย หรือเส้นหางกระรอก โดยใช้ไน และโบกเป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในการตี

ในอดีต ผ้าหางกระรอกนิยมนำมาใช้เป็นผ้าโสร่ง ผ้าโจงกระเบน และผ้าซิ่น รวมถึงใช้ในพิธีกรรมหรือพิธีสำคัญต่าง ๆ เช่น ผ้านุ่งนาคในงานบวช ผ้าห่อบาตร หรือผ้าคลุมโลงศพ ซึ่งในปัจจุบันมีการประยุกต์ลวดลายและสีสันให้หลากหลายมากขึ้น เพื่อพัฒนาสู่ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น เสื้อผ้า ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ ผ้าห่ม ฯลฯ

ถึงแม้ผ้ากระรอกจะมีการประยุกต์ใช้และปรับปรุงให้เท่าทันยุคสมัย แต่ก็ยังพบได้น้อยในปัจจุบัน และยังมีความเสี่ยงที่ศิลปะลายผ้านี้ อาจจางหายไปตามกาลเวลา

หากคนรุ่นใหม่เข้ามาสืบสานวิธีการทอแบบดั้งเดิม ผ้าหางกระรอกนี้ก็จะยังคงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบต่อไป

นี่คืออีก 1 ใน 7 ลายผ้าไหมอัตลักษณ์ของสุรินทร์ ติดตามบทความของลายถัดไปได้ที่นี่ เร็ว ๆ นี้

เรื่อง: ธิดารัตน์ สืบสวน
ที่ปรึกษา: อาจารย์ทัศนียา นิลฤทธิ์ หัวหน้าศูนย์วิจัยและพัฒนาไหมราชมงคล มทร.อีสาน วข.สุรินทร์
ภาพ จุงกะ สะเร็น: Hello Surin