ผ้าลายอัมปรม

1 ใน 7 ลายผ้าไหมอัตลักษณ์ของสุรินทร์

“อัมปรม” เป็นชื่อเรียกผ้าที่มีกรรมวิธีการทอแบบ 2 ตะกอ เป็นลายตารางสี่เหลี่ยมจัตุรัสเล็ก ๆ มัดย้อมไหมเป็นจุดประสีขาวเด่นขึ้นจากสีพื้น คล้ายเครื่องหมายกากบาทในตารางสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ กระจายทั่วผืนผ้า สวยงามเหมือนดาวระยิบระยับบนท้องฟ้า ด้วยการมัดย้อมแบบ “จองกรา” ที่เป็นภูมิปัญญาของกลุ่มชาวไทยเชื้อสายเขมรในบริเวณอีสานใต้ อันเป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวในประเทศไทย

จองกรา คืออะไร ?

“จองกรา” คือการมัดหมี่สองทางทั้งเส้นพุ่งและเส้นยืน โดยเฉพาะส่วนของเส้นไหมที่จะมีลวดลายเรียกว่า “กราประ” คือจุดประขาวของเส้นยืนกับเส้นพุ่งตัดกันเป็นเครื่องหมายกากบาทบนสีพื้น หากมีจุดประขาวบนพื้นสีแดงเข้มที่ย้อมจากครั่ง จะเรียกว่า “ลายอัมปรมครั่ง” หากปรากฎบนพื้นสีม่วงที่ย้อมจากคราม จะเรียกว่า “ลายอัมปรมปกามะออม” ส่วนบนพื้นสีเหลืองอมทองที่ย้อมด้วยเขหรือเคลย์ เรียกว่า “อัมปรมเคลย์”

ในอดีต ผ้าลายอัมปรมนิยมใช้เป็นผ้านุ่ง ซึ่งมีวิธีการนุ่งที่แตกต่างกันตามโอกาสและการใช้งาน เช่น นุ่งสั้นเสมอเข่า นุ่งยาวครึ่งน่อง นุ่งยาวเสมอข้อเท้า หรือนุ่งแบบหยักรั้งคล้ายกางเกงขาสั้น ส่วนในปัจจุบันมีวิธีการใช้ผ้าลายอัมปรมหลากหลายมากขึ้น ทั้งพันรอบเอวเป็นผ้าขาวม้า พาดไหล่เป็นสไบ หรือตัดเป็นเสื้อผ้า เดรส ผ้าพันคอที่เข้ากับยุคสมัยมากขึ้น เป็นต้น

อัมปรม นับเป็นผ้ามัดหมี่สุรินทร์ที่มีเอกลักษณ์ ให้ชาวสุรินทร์ภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง อีกทั้งยังเป็นลายผ้าที่สืบทอดส่งต่อมาจากบรรพบุรุษหลายชั่วอายุคน ทำให้เป็นลายผ้าที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรมอย่างแท้จริง

นี่คืออีก 1 ใน 7 ลายผ้าไหมอัตลักษณ์ของสุรินทร์ ติดตามบทความของลายถัดไปได้ที่นี่ เร็ว ๆ นี้